Македонските Марта и Марија

Во речиси еден век старата книга “Peoples of All Nations“ (Луѓе од сите нации) од J. A. Hammerton (Хамертон) се опишани две обични охриѓанки од тоа време, кои авторот ги нарекува по библиските сестри Марта и Марија:







Македонските Марта и Марија* ги играат своите улоги. Во Охрид, истакнат град во западна Македонија, кој се наоѓа на езерото со истото име, процветуваат многу древни индустрии.

Macedonian Martha and Mary* playing their respective parts. At Oxhrida, a prominent town in Western Macedonia, situated on the lake of the same name, flourish many ancient industries, but none so favoured by the housewife as spinning.

Објавено на стр. 4598 од книгата “Peoples of all nations”, објавена во 1922 година, уредена од J.A. Hammerton. Автор на фотографијата: L.G. Popoff

*Марија и Марта се најпознатите сестри во Библијата. И двете и од Лука и од Јован се опишани како пријателки на Исус.

„Исус ги сакаше Марта и нејзината сестра и Лазар“ (Јован 11:5).

Mary and Martha are the most familiar set of sisters in the Bible. Both Luke and John describe them as friends of Jesus.

Припадници на јужното население на нова Србија

Припадници на јужното население на нова Србија [1]

Во Галичник, како и во другите села во западна Македонија, фрагменти и реликвии на старите македонски преданија се очигледни и во секојдневниот живот на сегашната генерација, чии што фестивали се љубопитна фузија на античките ритуали и се исполнети со чудни космогониски митови. Жените претставуваат сплет од едноставност и претенциозност, и иако имаат малку образование не се без интелигенција.

Members of the southern populace of new Serbia

In Galitchnik, as in other villages of Western Macedonia, fragments and relics of old Macedonian lore are evident in the everyday life of the present generation, whose festivals are a curious fusion of ancient rites and permeated with strange cosmogonic myths. The women present a medley of homeliness and pretension, and though possessing little education are not without intelligence. 

Објавено на стр. 4599 од книгата “Peoples of all nations”, објавена во 1922 година, уредена од J.A. Hammerton.

Автор на фотографијата: L.G. Popoff

Превел и уредил: А. С.

1 Во времето кога написот е објавен, прва половина на дваесеттите години од минатиот век, вардарскиот дел на Македонија е под српска окупација и е во рамките на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците (Кралство СХС). Под присилно наметнатиот назив „нова Србија“, употребен во написот, се подразбира окупираната, од страна на Србите, територија на вардарскиот дел на Македонија. Овој назив како и називот „Јужна Србија“, биле користени од страна на властите во Србија со цел денационализација и асимилација на македонскиот народ затекнат од новата политичка реалност. Во дипломатски извештај од април 1932 година под називот „Патување во Јужна Србија“ е забележано: „се нарекува Јужна Србија или нова Србија, но никогаш Македонија - име што Србите го забранија“ (Д-р Лазар Лазаров „Македонија во француската политика на Балканот, (1944-1957)“, Институт за национална историја / Матица македонска, Скопје, 1998 година).

Украси со паети и свила

Украси со паети и свила

Во живописен стил и со префинети бои е оваа разновидност на македонска носија фотографирана во Ускуб (Скопје), на која што паети, монистра, копчиња и монети се поставени на обоените везови во раскошно, но уметничко изобилство.

Sequined and silken finery

Pictoresque in style and pleasing in colour is this variety of Macedonian costume photographed in Üsküb, on which sequins, beads, buttons, and coins are set among coloured embroideries in lavish but artistic profusion.

Објавено на стр. 4595 од книгата “Peoples of all nations”, објавена во 1922 година, уредена од J.A. Hammerton.

Автор на фотографијата: L.G. Popoff

Превод од англиски на македонски јазик: А.С.

Куќа од западна Македонија

Скромна куќа на селанец од западниот дел на Македонија, опишана во речиси еден век старата книга “Peoples of All Nations“ (Луѓе од сите нации) од J. A. Hammerton (Хамертон):


















Живеалиште на селанец од камен и дрво. Типот на живеалиштата во Западна Македонија зависи од карактерот и начинот на живот на селаните кои што живеат во неа. На висорамнина, малата дрвена куќа е основана на високи камени темели и е покриена со сламен покрив. Живеалиштата обично се многу скромни, приземјето се користи делумно како магацин, а делумно како засолниште за стоката во текот на студените месеци.

Lowly peasant dwelling of stone and timber construction. The peasants home of Western Macedonia varies with the character and mode of life of its occupants. In the highlands the small wooden house are perched about the hillsides on high stone foundations, surmonted by thatched roofs. They are generaly of very unpretentious aspect, the ground floor being used partly as a storehouse, partly as a shelter for the livestock during the cold months

Мајка и ќерки од Гостивар

Во книгата “Peoples of All Nations“* (Луѓе од сите нации) од J. A. Hammerton (Хамертон) преку фотографија и краток текст дознаваме за начинот на живот на Македонките од Гостивар од пред речиси еден век:


„Мајка и ќерки од гостиварското соседство, во своите работнички секојдневни алишта

Нивните секојдневни фустани во никој случај не се подробно украсени, бидејќи нивната намена е за напорна работа, ситници и најдобрите везови се чуваат исклучиво за гала приликите. Овие селски луѓе водат макотрпен штедлив живот, а жените се добри сопруги и приврзани мајки. Девојките на селското домаќинство обично може да најдат многу занимации дома, како што се дробење на пченка, терање на овци и кози, предење и ткаење на лен и волна, и живеат под родителскиот кров се додека не стапат во брак, што обично се случува кога нивниот татко ќе собире доволно голем мираз за да се привлече соодветен сопруг.“

Peasant mother and daughters of the Gostivar neighbourhood in their workday dress

Their everyday dress is by no means elaborate, for hard work is their portion, and trinkets and best embroideries are kept exclusively for gala occasions. These countryfolk lead a laborious thrifty life and the women are good wives and affectionate mothers. The girls of the peasant household can usually find plenty of occupation at home, such as threshing the corn tending the sheep and goats, spinning and weaving the flax and wool, and they dwell under the parental roof untill they marry, which is generally when their father can amass a sufficiently large dowry to attract a suitable husband. Photo L.G. Popoff

*c1920 PEOPLE MACEDONIA PEASANTS page from "Peoples of All Nations", their life story today and the story of their past captured in numerous photographs edited by J A Hammerton

Александар Стеванов (во соработка со Благојче Андонов)

2511 – Луѓе од сите нации

2511 – Селаните од Земенон чекорат по белата патека еден зад друг накај дома во мирните вечерни часови, брадестите попови ја водат колоната од мажи облечени во бели одежди и забрадени жени и деца во полна работна одежда.

ОБЈАВЕНО ВО КНИГАТА „PEOPLES OF ALL NATIONS“ ОД 1924 ГОДИНА НА АВТОРОТ JOHN ALEXANDER HAMMERTON

ФОТОГРАФИЈА: L. G. Popoff

ПРЕВОД: Биљана Куновска (Извор: Македонска ризница, бр. 5)

4571 - КАРАКТЕРИСТИЧЕН МАКЕДОНСКИ КРОЈ ЗА ГАЗДАРИЦА И ИЗМЕЌАРКА

Во модреното користење, името Македонија се однесува приближно на областите северо-западно од Егејското море, делумно во Грција, делумно во Југо-Славија и Бугарија.

ОБЈАВЕНО ВО КНИГАТА „PEOPLES OF ALL NATIONS“ ОД 1924 ГОДИНА НА АВТОРОТ JOHN ALEXANDER HAMMERTON

ФОТОГРАФИЈА: L. G. Popoff

ПРЕВОД: Биљана Куновска (Извор Македонска ризница, бр. 5)

Раскошноста на македонските носии

Во речиси еден век старата книга “Peoples of All Nations“ (Луѓе од сите нации) од J. A. Hammerton (Хамертон) со најубави зборови е опишана раскошноста и разновидноста на македонските народни носии:


„...Малубројното македонско население е познато по разновидноста на женската мода и по раскошноста во боите.“

"...The small Macedonian population is notable for its diversity in feminine fashion and the gorgeousness of their colouring."

4568 – БРИЛИЈАНТНО ДОТЕРАНА УБАВИЦА

Наклонетоста кон сјајните нијанси и раскошните китеници ја карактеризира Македонската жена, и ова темноока убавица од Струга е предана заштитничка  на стилот.

ОБЈАВЕНО ВО КНИГАТА „PEOPLES OF ALL NATIONS“ ОД 1924 ГОДИНА НА АВТОРОТ JOHN ALEXANDER HAMMERTON

ФОТОГРАФИЈА:  L. G. Popoff

ПРЕВОД:  Биљана Куновска (Македонска Ризница, бр. 4)

УБАВЦИ И УБАВИЦИ ОБЛЕЧЕНИ ВО ИЗВОНРЕДНИ СВЕЧЕНИ НОСИИ

4596 – УБАВЦИ И УБАВИЦИ ОБЛЕЧЕНИ ВО ИЗВОНРЕДНИ СВЕЧЕНИ НОСИИ ОД НИВНОТО СЕЛЦЕ ВО ЗАПАДНА МАКЕДОНИЈА

Толку е големо влијанието на Западот во Балканските земји што во последните три декади многу забележителни недоследности во женскиот свет на модата беа заменети со многу поедноставни и помодерни облеки. Жените од средните и пониските слоеви беа истотака зафатени и не така малку од старовремските национални носии исчезнаа под налетот на Западните стилови. Како и да е, во многу оддалечени области популарните носии сè уште се одржуваат и, како што е случај со овие староседелци од мало селце во околината на Крушево, можат да бидат видени во целата своја извонредна убавина и традиционална оригиналност.

ОБЈАВЕНО ВО КНИГАТА „PEOPLES OF ALL NATIONS“ ОД 1924 ГОДИНА НА АВТОРОТ JOHN ALEXANDER HAMMERTON

ФОТОГРАФИЈА:  L. G. Popoff

ПРЕВОД:  Биљана Куновска (Македонска Ризница, бр. 4)

Невестата на изворот

Почитуван обичај забележан за време на свадба во македонско село. Мнозинството христијани од Западна Македонија припаѓаат на Источната Православна Црква и се верници на Грчката Патријаршија; но меѓу различните заедници црковните празнувања се измешани со стари пагански верувања и адети.

Кај формалностите за венчавање родовите обичаи играат важна улога; еден старински ритуал е и придружувањето на невестата до блискиот кладенец или извор, каде таа изведува древна церемонија на умилостување на речната самовила – русалка со фрлање на кована пара во него. Потоа младата мажена жена црпи малку вода, која ја носи дома и налева дел од течноста врз рацете на нејзиниот сопруг.

4602

ОБЈАВЕНО ВО КНИГАТА „PEOPLES OF ALL NATIONS“ ОД 1924 ГОДИНА НА АВТОРОТ JOHN ALEXANDER HAMMERTON

ФОТОГРАФИЈА: L.G. Popoff 

ПРЕВОД ОД АНГЛИСКИ: Биљана Куновска

Објавено во Македонска Ризница, број 3

Македонските свадби во минатото

Сите ние со свои очи, од лице место, сме виделе како изгледаат македонските свадби денес. Но како изгледале тие пред околу еден век можеме да видиме и прочитаме само од весниците, разгледниците и книгите. Една таква книга е “Peoples of All Nations“* (Луѓе од сите нации) од J. A. Hammerton (Хамертон) во која, покрај другото, се прикажани и свадбарските обичаи на македонската нација.

На фотографијата долу е прикажана свадба со обичаи кои биле карактеристични за западниот дел на Македонија:



На фотографијата долу лево е прикажан млад брачен пар од Македонија:

„Овој убав млад пар на македонското селанство со задоволство ги прикажува своите локални украси на денот на нивната свадба.“

"This handsome young couple of the macedonian peasantry delight to display their brave local finery on this their - wedding day"

На фотографијата долу лево е прикажан друг млад брачен пар од Македонија:

„Убав свадбарски обичај во Македонија
Свадбите во Македонија се повод за обилни гоштевања и веселби. Големо значење се дава на свадбарскиот појадок, во текот на кој се забележува одреден ритуал. На пример, обичај за невестата е да ги чека своите гости. Во конкретниов случај, таа му подарува на секој гостин украсена марама, а најдобрите примероци ги дава на најпочитуваните гости.“

"Pretty marriage custom in Macedonia

weddings in Macedonia are made occasion for much feasting and festivity. A great feature is made of the wedding breakfast, in the course of which a certain ritual is observed. For instance, it is the custom for the bride to wait upon her guests. In this particular case she presented each of the company with decorated kerchiefs, the finest specimens going to the more honoured among the party."

За разлика од претходно спомнатиот убав свадбарски обичај, во некои краишта на Македонија, постоел и таков кој што не бил така убав, барем не за невестата. Во статија од 13 август 1893 година (стр. 3), со наслов „Македонски обичаи“ (Macedonian Customs), од весникот The Hawaiian star пишува:

„На македонските свадби е вообичаено младоженецот со оглавник да ја води невестата во домот. Како што таа влегува низ вратата, тој ѝ ја удира главата во ѕид, како знак дека мора да се однесува правилно или ќе биде полошо за неа.“

"At a Macedonian wedding it is customary for the bridegroom to lead home the bride by a halter. As she enters the door he knocks her head against the wall as a sign to her that she must behave herself properly or it will be the worse for her."



*c1920 PEOPLE MACEDONIA PEASANTS page from "Peoples of All Nations", their life story today and the story of their past captured in numerous photographs edited by J A Hammerton

Александар Стеванов (во соработка со Благојче Андонов), лектура Дукадин.