„Големата камена глава“ – легенда за градот Скопје















Некогаш, многу, многу одамна, длабоко во шумите на една Планина, си живееле тројца браќа. Нивниот татко беше посадил по еден јавор за секој од нив, кога тие биле родени. Пред да умре, таткото им кажал на синовите:

”Силата на секој од вас е во неговиот јавор!”

Еден ден најстариот брат им рекол на браќата:

„Чувствувам како да ми дојде мојата сила. Ако го посечам моево јаворово стебло со еден замав на мечот, ќе бидам сигурен во тоа и ќе заминам да си ја барам среќата!“

Мавнал со сета сила, го пресекол стеблото. Утредента се поздравил со браќата, го јавнал коњот, и тргнал да си ја бара среќата.

По некое време, и средниот брат се сторил со снагата. Го викнал најмалото братче сугарче, и му рекол:

“Дојде време и јас да си ја пробам силата! Ако го пресечам мојот јавор со еден удар, ќе појдам да си ја побарам среќата. Ти веќе не си мал, си научил како да живееш сам во шумава. Кога ќе ти дојде тебе твојата сила, пресечи го и ти својот јавор, та појди да си ја бараш среќата, како и ние двајцата што сторивме!”

Мавнал вториот брат со мечот само еднаш: ама колку силно! Јаворот паднал пресечен. Утредента, откако се поздравил со најмалото братче, и тој се качил на коњот, и заминал да си ја бара среќата.

Најмалиот брат си останал да живее сам. Еден ден, после силно невреме, видел како порој носи едно пиле соколово, што беше паднало од гнездото во високите карпи. Откако го извадил од водата, тој онака силен и спретен, лесно се качил до гнездото и го вратил намокреното пиле. Кога дошол дома, почувствувал дека и нему му дошла силата, и дека во жилите му зоврила јуначка крв. Го зел својот меч, излегол во дворот, и таман да мавне, кога од гранката на неговиот јавор го слушнал гласот:

“Немој млад јунаку, не го сечи јаворот!” Тој се почудил кој зборува, оти во близина немало никој: само еден сокол седнат на гранката од јаворот.

За да ја дочитате легендата, кликнете на следната врска: Историски блог

Желба да ја видат Македонија преродена



ВИКТОР БЕРАР, јуни 1903 год., статија во весникот „Париска ревија“, (La Revue de Paris):

„Додека солунските динамитчии (гемиџиите) со гордост му покажуваат на светот како Македонецот знае да умира, ние одново го чувме целиот угледен печат, сите најголеми министри и политички луѓе како во еден глас викаат дека со своето безумие и жестоко однесување овие разбојници засекогаш ја дискредитираат својата македонска кауза.
Настаните се истражени и пресудата е изречена: Македонците се престапници, јакобинци и убијци! Тие носат „револуционерен жиг“ или, како што тоа денес го велиме, тие се анархисти...
... До скоро Франција не ги познаваше Македонците. Тие за нас беа Трачани, Пеони, Склавини, див и речиси митски народ, кој живее некаде на дното од нам непозната земја.
Ние не ги познававме или ги презиравме, зашто за нив дознавме од пакосните белешки на старите и сегашните Грци.
И, да ја кажеме вистината, ние и сега не ги познаваме Македонците. Погледнете го нашиот секојдневен печат и гледајте какви чудовишни откритија за нив и за нивната земја прават нашите журналисти...
...Амбицијата на една мала држава, егоизмот на една мала нација, не е крајниот идеал на Македонците.
Да се замени турското ропство со грчка, српска или бугарска зависност, за Македонците тоа не би била никаква добивка. Тие себеси се нарекуваат федералисти.
Од друга страна, тие чувствуваат дека Цариград уште долго време ќе биде во рацете на непријателот или дека тој град ќе го прекрати своето турско ропство единствено ако го потчини Русија. Наоѓајќи се среде мали држави, Македонците сакаат и нивната Македонија да послужи како сврзана нишка меѓу различните нации и јазици, а трговијата на градот Солун, мислат тие, ќе ги поврзе во една царинска унија сите интереси на целиот Полуостров...
Затоа не треба да се сомневате во искреноста на македонските комитети кога ни изјавуваат дека тие не мислат на присоединување, ни кон која било од малите балкански држави, туку дека имаат желба да ја видат Македонија преродена...“

* * * * * * * * * * * * * * * *

Виктор Берар (1864-1931) е француски политичар, универзитетски професор, научник и балканолог, истражувач на македонското минато. Toj бил професор во Еcole des Hautes еtudes и Еcole supеrieure de Marine, a потоа сенатор и конзул. Како член на француската школа во Атина (L’Ekole franquaise d’Athenes – 1887/90) се заинтересирал за балканските народи кои се наоѓаат под власта на султанот Абдул Хамид II. Објавил повеќе книги со коментари за Источната криза (1875-1881) и за историјата на балканските народи.

Истакнатиот француски балканолог пројавил голем интерес за Македонија, македонското прашање и македонскиот народ. Повеќе трудови на Виктор Бернар се посветени на Македонија, меѓу кои собено значајни се неговите книги „Македонија“ (1897) и „За Македонија“ (1904).

Посебен интерес тој пројавил кон динамитните атентати во Солун („Солунски атентатори“) и за нив напишал прилог во ,,La Revue de Paris“ (јуни 1903).

* * * * * * * * * * * * * * * * *


Виктор Берар, фотографија од 1920 год. пред францускиот Сенат.